4. Keuzes voor natuur, voedsel en wonen

In plaats van onze vijand, zullen we het water weer moeten omarmen en op harmonieuze manier moeten toelaten. Zoals een delta betaamt zal zeewater op een intelligente manier weer invloed moeten krijgen in de kustzone, waarmee de natuurlijke gradiënt hersteld wordt en de biodiversiteit sterk toeneemt.

Landinwaarts voeren we een teveel aan water nu zo efficiënt mogelijk af. Daarvoor rechtten we de beken en pompten we polders leeg. Hierdoor boden we de boeren een precies grondwaterpeil, geschikt voor de meest efficiënte condities voor de groei van hoogproductieve gewassen. In onze veenweidegebieden zakte het land daardoor en moest er steeds harder worden gepompt. Veen in de ondergrond kwam droog te liggen en veen oxideerde tot CO2, waarmee het bijdraagt aan broeikasgassen en stijging van de temperaturen. Indirect worden we daardoor vaker geconfronteerd met steeds langere periodes van droogte, die zorgen voor ernstige tekorten voor natuur, vee, akkers en mensen.

Foto credits: Jurjen Veerman Photography

Die gortdroge periodes worden afgewisseld met hevige regenval. Alleen daarvoor al is het belangrijk dat de capaciteit in beken en rivieren wordt vergroot. De beken en rivieren liggen nog steeds daar waar ze duizenden jaren geleden ook lagen, de natuur is er nog, we hoeven het alleen maar wakker te kussen. Zo kan regenwater, grondwater en het water dat in beken en rivieren zelf stroomt opgevangen en vastgehouden worden zonder overlast voor woongebieden en de landbouw te veroorzaken. Dat kan door beken weer te laten meanderen, door rivieren buiten hun oevers te laten treden en door de natuur zo te ontwikkelen dat het water langer wordt vastgehouden.

Om veengebieden geschikt te houden voor koeien en zware landbouwmachines pompen we steeds meer water weg. Dit zorgt voor het inklinken van de bodem. De grondwaterstand komt zo weer dichter bij het maaiveld. Reden om nog harder te gaan pompen, met alle gevolgen van dien. Zo worden de veenweidegebieden steeds minder geschikt voor de hedendaagse melkveehouderij en komt er heel veel CO2 vrij.

Door het waterpeil te verhogen kan het veen niet langer oxideren en daarmee wordt voorkomen dat CO2 vrijkomt. Als er bovendien ook nog veen langzaam gaat aangroeien wordt dubbele winst geboekt. Deze veenplanten leggen zelf ook CO2 vast. In plaats van een emissiegebied ontstaat zo een netto opslaggebied.

Foto credits: Jurjen Veerman Photography

Dit is ook een uitstekend idee voor de biodiversiteit: vogels, waterdieren en insecten gedijen uitstekend in een plantenrijk moeras- en veengebied. Voor de traditionele melkveehouderij is hier nog slechts een beperkte toekomst, maar wel is er ruimte voor extensieve grazers, zoals heckrunderen of Galloways, die minder melk geven maar wel een hoge kwaliteit vlees zullen produceren

De hoger gelegen delen van Nederland worden steeds droger. Voor deze gebieden zijn gevarieerde en halfopen bossen de meest passende natuur: open stukken met hei, struikgewas, gras- en kruidenvelden, afgewisseld met open en dichter bos. Veel variëteit aan planten en bomen. Vooral veel loofbomen. Loofbomen slurpen minder water dan naaldhout en de open plekken laten water weer in de bodem zijgen. Bovendien slaat in deze gebieden jonger woud extra veel CO2 op. Er ontstaat een grote biodiversiteit die onze zandgronden weer tot leven wekt.

Onze vierde belangrijke natuurkeuze is de aanleg van stadskransen rond de grote steden in het westen. Deze grote steden liggen vanuit een natuurlijk oogpunt ongunstig: in de lage delen van Nederland zakken ze door inklinking van de bodem steeds verder weg en nemen de bedreigingen door een stijgende zee steeds verder toe. Het wordt moeilijker ze met dijken te beschermen. De stadskransen bieden ook een oplossing voor de beperkingen die groter wordende steden opleveren voor de kwaliteit van leven. Stadskransen begrenzen de omvang van de steden en leveren een parkachtige zone vol met gevarieerde natuur die uit bosgebied, waterrijke polderlandschappen, voedselbossen en nieuwe stadskwekerijen bestaan. De inwoners van de steden kunnen zo in de directe omgeving van hun steden terecht voor recreatie, wonen en voor het verbouwen van hun voedsel. Hierdoor krijgt de natuur er de ruimte en zal in het diverse landschap de biodiversiteit aan planten en dieren snel kunnen toenemen. Stadskransen zorgen ook voor een betere kwaliteit van de lucht en een intensivering van groene ruimte in woonwijken. De combinatie van voedsel- en pluktuinen, parken en natuurgebieden in de steden heeft een positief effect op de gezondheid en biedt mogelijkheden voor actieve recreatie van de inwoners.

We kiezen ervoor om flink meer bos aan te leggen, tot een verdubbeling van het huidige oppervlak. Een toevoeging van zo’n 200.000 hectare. Dat bos bestaat niet alleen uit bomen voor de productie van hout, maar heeft als belangrijkste functie de natuur diverser en rijker te maken. Deze nieuwe bossen bieden de ruimte voor mensen om te wandelen, fietsen en verblijven, hetgeen de volksgezondheid ten goede komt. Op beperkte schaal kan er ook in het bos gewoond worden en vinden er nieuwe vormen van voedselproductie plaats, zoals voedselbossen, agroforestry en duidelijk begrensd bos voor loslopend vee. Door de combinatie van functies ontstaat er een diverser bos, met plek voor meer soorten, en een bos dat in leeftijd varieert van jong snelgroeiend bos tot historisch en reeds lang aanwezig bos. We kiezen ervoor om stapsgewijs het overgrote deel van het naaldhout te vervangen door loof- of gemengd bos. Zo kan het hout gebruikt worden in de bouw en helpen de snelgroeiende bomen om CO2 vast te leggen. In elk landschapstype verschijnt een ander soort bos, passend bij de omgeving.

Bij de keuze voor de locatie baseren we ons op de volgende uitgangspunten:

• Gebruik maken van reeds aanwezig bos, via herbebossing en verrijking van de natuurwaarde (loof vervangt naald)
• Aanplant van nieuw bos in delen van de niet-gerealiseerde Ecologische Hoofd Structuur (EHS).
• Nieuw bos aanleggen in gebieden die door de meeste mensen laag gewaardeerd worden, zoals bijvoorbeeld het noordoosten van Groningen, het noorden van Noord-Holland, delen van de Flevopolders en Zeeland
• De aanleg van rabat- en broekbossen aan de binnenrand van nieuwe veengebieden in de Randstad, De westelijke Gelderse Vallei, zuidwest Friesland en de Veenkoloniën. (Hier hebben we een aparte kaart van, opnemen?)
• Extra bos aanplanten in de binnenduinranden, waar het voor verkoeling kan zorgen en helpt bij het bestrijden van verdroging. (Hier is een kaart van, opnemen?)
• Toevoegen van ooi- en broekbossen in uiterwaarden en langs stroomruggen in het rivierengebied. Is ook een kaart van, opnemen?
• Planten van extra bos in de directe omgeving waar mensen wonen, zodat ze dicht bij hun woonplaats de natuur in kunnen. Dit is vooral belangrijk nabij de grotere steden.

Sluit dit tabblad in uw browser om terug te keren naar de samenvatting.
(Windows: Crtl+W of Mac: Cmnd+W)